İSTATİSTİKLER İLE TIBBİ CİHAZ SEKTÖRÜ VE SEKTÖR TEMSİL EDİLMESİ İÇİN YAPILANMA GEREKLİLİĞİ

Sivil Toplum Kuruluşları (STK), resmî kurumların dışında ve onlardan bağımsız olarak çalışan, politik, sosyal, kültürel, hukukî ve çevresel amaçları doğrultusunda lobi çalışmaları yürüten, ikna ve eylemlerle çalışan örgütlerdir3. Avrupa Komisyonu tanımına göre ise STK’lar “Ticarî çıkarları temsil etmeyen sivil toplum örgütleri, kar amacı gütmeyen kuruluşlardır ve kamu yararına ortak bir amaç izlemektedirler”4.

Tıbbi cihaz ve malzeme kavramı ise, enjektörden beyin piline, görüntüleme cihazlarından görmeye yardımcı malzemelere, diyagnostik laboratuvar testlerinden hastane yataklarına kadar çok geniş bir yelpazadeki tanı ve tedavi teknolojilerini kapsamaktadır. Tıbbi cihaz sektörü yaklaşık 22.000 çeşit ürünü kapsayan, teknolojik gelişmelerle beslenen dinamik bir sektördür1. 2017-2021 Tıbbi Cihaz Sektör Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda belirtilen rakamlara göre Türkiye’de Sağlık Bakanlığı ürün kayıt sistemine kayıtlı yaklaşık 1.3 milyon imal ve 1.7 milyon ithal ürünle birlikte toplam 3 milyon adet ürün bulunmaktadır. 2016 yılı verilerine göre 4.588 imalatçı/ithalatçı firmadan 4.344 tanesi tıbbî cihaz firmasıdır”1. Espicom Türkiye Tıbbi Cihaz Raporuna göre, tıbbi cihaz pazarının %85,1’i ithalatla karşılanmaktadır2.

Tıbbi cihaz sektörü, üretici firmalardan alt bayilere dört bini aşkın oyuncusu ve ürün çeşitliliğinin getirdiği farklı pazar dinamikleri, rekabetçi yapısı ve ihtiyaçları ile kompleks bir sektördür. Bu kadar çeşitli pazar dinamikleri ve ihtiyaçlarına sahip firmaların ve ürünlerin sektör temsiliyeti de, sektörün kendisi gibi karmaşıktır. Ülkemizde yerli ve yabancı firmaların üyeliklerinin bulunduğu sivil toplum kuruluşlarından başlıcaları aşağıdaki şekildedir:

  • Araştırmacı Tıp Teknolojileri Üreticileri Derneği (ARTED)
  • Sağlık Gereçleri Üreticileri ve Temsilcileri Derneği (SADER)
  • Türkiye Sağlık Endüstrisi İşverenleri Sendikası (SEİS)
  • Tıbbi Malzeme ve Cihaz Üreticileri Derneği (TÜDER)
  • Tıbbi Görüntüleme Teşhis ve Tedavi Teknolojileri Derneği (TIP GÖR DER)
  • Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
  • Biyomedikal Mühendisleri Derneği (BİYOMED)
  • Türkiye Gözlük Sanayicileri Derneği (GÖZSANDER)
  • Gözlükçüler ve Optisyenler Konfederasyonu (GOK)
  • Tüm Medikal Dernekler Federasyonu (TÜMDEF)
    • Ortopedik Tıbbi Malzeme İmalatçıları ve İthalatçıları Derneği (ORDER)
    • Marmara Tıbbi Cihaz Üretici ve Tedarikçileri Derneği (MASSİAD)
    • Çukurova Medikalciler Derneği (ÇUMED)
    • Doğu Anadolu Medikalciler Derneği (DOMED)
    • Ege Tıbbi Malzemeciler Derneği
    • Fırat Havzası Tıbbi Cihaz Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği (FÜDER)
    • Gaziantep Sağlık İş Adamları Derneği (GASİD)
    • İç Anadolu Tıbbi Cihaz Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği (FÜDER)
    • Güneydoğu Medikalciler Derneği (GMD)

Ayrıca sağlık ve tıbbi cihaz sektöründe sanayi ve üniversite iş birliğinin artırılması amacıyla kurulmuş Ankara Ostim Medikal Sanayi Kümelenmesi, Samsun Medikal Sanayi Kümelenme Derneği (MEDİKÜM), İstanbul Çatalca Sağlık Vadisi ve İzmir Sağlık Kümelenmesi (İNOVİZ) gibi kümelenmeler de mevcuttur.

Her ne kadar ürün ve firmaların çeşitliliği sebebiyle sektörün tek çatı altında yapılanması, pratikte pek mümkün olamasa da, ürün değerini yansıtmayan fiyatlandırma ve üniversite alacaklarının tahsil edilememesi gibi tıbbi cihaz endüstrisindeki tüm firmaları etkileyen, ortak sorunlar ve ihtiyaçlar mevcuttur. Tüm sektörün ortak paydada buluştuğu bu gibi konuların gündemini oluşturduğu toplantılar yapılmakta, sektör temsilcileri belirli periyotlarda “Sağlık Teknolojileri Platformu” adı altında bir araya gelmektedir. Bu buluşmalarda, Sağlık Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, Kamu İhale Kurumu gibi tıbbi cihaz sektöründeki mevcut düzenlemeler ve bu düzenlemelerin sonuçları hakkında bilgi alışverişi yapılmakta ve sektörün ortak problemleri ile ilgili tek bir platform olarak çözüm önerileri aranmaktadır.

Sektör ayrıca, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bünyesinde, Türkiye Medikal Sektör Meclisi ile temsil edilmektedir. SGK’da yer alan geri ödeme başvuruları değerlendirme komisyonları için TOBB’un bir temsilci ile bulunmasının yanında, gerekli teknik bilgilerin de tartışılabilmesi için sektör derneklerinden birer temsilci olması gerekmektedir. STK’ların TOBB’a üye olmaları mümkün olmadığı için, dernekler bu konuda bir çözüm arayışındadırlar ve SGK’ya geri ödeme komisyonlarında sektörü daha etkin bir şekilde temsil etmek için gerekli düzenlemeler yapılması yönünde öneriler sunmaktadırlar.

Sağlık sektöründe önemli bir yere sahip olan tıbbi cihaz piyasasındaki mevcut düzenlemelerin, sektörü temsil eden tüm paydaşlarla birlikte ele alınması, kaliteli sağlık hizmetleri sunumu, sürdürülebilir ve kalıcı bir sistemin devamlılığı için zorunludur. Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenmiş olan 2023 vizyonu için sektörün bütünsel bir bakış açısı ile değerlendirilmesi önemlidir. Bu noktada tüm derneklerin bir çatı platform altında toplanması birincil hedef olmakla birlikte, oluşturulan bu platform, sektörün sesinin duyurulmasında ve karar mekanizmalarının doğru ve etkin kullanılmasında önemli bir rol üstlenecektir6.

 

KAYNAKÇA

  1. Sağlık Bakanlığı 2017-2021 Tıbbi Cihaz Sektör Strateji Belgesi ve Eylem Planı, 2017
  2. Espicom Türkiye Tıbbi Cihaz Raporu Q1, 2016
  3. Talas, M., Sivil Toplum Kuruluşları ve Türkiye Perspektifi, 2011
  4. Civil Society Organisations, Social Innovation and Health Research in Europe, 2012
  5. SASAM Enstitüsü, Türkiye Tıbbi Cihaz Sektör Analizi, 2017
  6. Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, Dünyada ve Türkiye’de Tıbbi Cihaz Sektörü ve Strateji Önerisi, 2013