Türkiye’de Sağlık Turizminin Gelişimi

Sağlık turizmi esas itibariyle sağlık ve turizm alanlarının bütünleşmesinden oluşan bir alt sektör olarak değerlendirilebilir. Sağlık turizmi, sağlıklı yaşam turizmi, sağlık hizmetleri turizmi, medikal turizm olmak üzere üç çeşittir.

Türkiye’de sağlık turizmi sektörü, sağlık turizmi hastaların ve hasta ailelerinin rahatlığını sağlamak için geniş tıbbi seçenekler sunmayı hedeflemektedir. Gelişmiş ülkelerdeki eğitim ve refah seviyesinin yüksek olmasına paralel olarak sağlık hizmetleri sunumu da yüksek maliyetli olmaktadır. Ayrıca bu ülkelerde yaşlanan nüfusun sağlık ihtiyaçları ve sağlık giderlerinin payı her geçen gün artmaktadır. Dolayısıyla, sosyal güvenlik maliyetlerinin artan giderleri sosyal güvenlik kurumlarını zorlamaktadır. Bu sıkıntıları aşmak için, gelişmiş ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları ve özel sigorta kurumlarının kaliteli tıbbi hizmet sunan ve yakında yer alan ülkelerle paket anlaşmalar yaparak sağlık hizmetlerini düşük maliyetli alma çabaları görülmektedir. 1

En çok turist gönderen ülkelerin ve turist gönderme sebepleri şu şekildedir:

  • Az gelişmiş ülkeler (Sudan, Somali, Afganistan, Libya v.b)

Temel sebep: Sağlık hizmetlerinin yetersizliği ve personel azlığı

  • Asya ülkeleri (Pakistan, Irak, Suriye v.b)

Temel sebep: Sağlık hizmetlerinin yetersizliği ve personel azlığı

  • Kuzey Amerika, Avrupa ülkeleri

Temel sebep: Sağlık hizmetleri pahalı ve hasta bekleme listeleri uzun. Özellikle belirli Avrupa ülkelerinde yaşlı nüfus yüksek ve bakım maliyetleri yüksek

 

Tüm dünyada sağlık turizmi alanında hızlı bir ilerleme söz konusudur. Bu ilerleme büyük bir pazar oluşturmuş ve tüm ülkeler bu pazardan pay alabilmek için rekabete girmişlerdir. Sağlık Bakanlığı’nın sağlık turizminde, 1 milyon 500 bin sağlık turistine hizmet sunmak, 10 milyar dolar medikal turizm geliri elde etmek ve sağlık turizmi alanında dünyada ilk sırada yer almak gibi 2023 yılı hedefleri bulunuyor. Bu şartlar ve hedefler doğrultusunda potansiyel sağlık turistleri, tedavi görmek için araştırma yaptıklarında “Neden Türkiye?” sorusunun yanıtını doğru verebilmemiz çok önemlidir.

Türkiye, coğrafi konumunun yanında, AB’ye giriş sürecinde bir takım reformları çok hızlı gerçekleştirmesi, bu süreçte uluslararası arenada tanınılırlığının artması sonucu, sağlık turizminde bir çıkış trendi yakalamıştır. Bununla beraber Türkiye’nin sağlık turizmi pazarındaki güçlü ve zayıf yönleri, çevresel tehditler ve fırsatlar iyi bilindiğinde, bu çıkış trendinin sürdürülmesi ya da ivme kazandırılması mümkün olacaktır (Sağlık Bakanlığı, 2012: 61-62).

 

Güçlü Yönler

  • Genel sağlık politikaları ve kur fiyatları sebebi ile Türkiye’de sağlık hizmetlerinin uygun fiyatlı olması
  • Türkiye’nin sağlık alanında üstün teknolojisi ve nitelikli insan gücü ile dünyanın önde gelen ülkeleri arasında sayılması
  • Türkiye, coğrafi konumu Asya ile Avrupa’nın kesişim noktasında olması ve iklim koşullarının elverişli olması
  • Kamu hastanelerinde tam olarak olmasa da özel hastaneler ve üniversite hastanelerinde teknik, fiziki, teknolojik altyapı ve uzman çalışanların istihdamı konusunda nitelik (eğitim ve deneyim düzeyleri) ve sayıca batı ülkeleri standartlarına sahip olması,

Zayıf Yönler

  • Özellikle kamu hastanelerinde yabancı dil bilen çalışan sayısının az olması
  • AB ülkeleri arasındaki serbest dolaşım uygulaması henüz ülkemizi kapsamaması
  • Sağlık turistlerinin tercih edebileceği, kaliteli sağlık hizmeti anlamında önemli bir etken faktör olan yeni teknoloji tıbbi cihazların piyasaya girmesinde (özellikle geri ödeme sebebiyle) zorluklar yaşanması
  • Sağlık kuruluşlarının Sağlık Bakanlığı ile veri ve bilgi paylaşımında istenilen özen, hız ve iş birliği içerisinde olmaması
  • Sağlık turizmi ile ilgili pazarlama stratejileri ve araştırmalarına gereken önem verilmemektedir

Fırsatlar

  • Özel sektörün (tıbbi cihaz üreticileri, özel hastaneler, diğer tedarikçiler) sağlık turizmi konusunda devlet ile iş birliği içinde aktif çaba göstermeye hazır olması
  • Zengin yer altı kaynaklarından henüz etkin bir şekilde faydalanılamamaktadır. Termal tesisler, spa/welness sektörü Türkiye için yüksek gelişme potansiyeli olan fırsatlardır
  • Türkiye’nin rakibi olan Güney Doğu Asya Bölgesi’nde salgın hastalık riskinin ülkemize kıyasla daha yüksek oranda olması
  • 4 saatlik uçuş mesafesinde 57 ülkedeki 1,5 milyar insana ulaşma potansiyeli

Tehditler

  • Politik çatışmaya açık Orta Doğu’ya yakın bir coğrafyada yer alması
  • Komşu ülkelerde yaşanan siyasal istikrarsızlık ve bunun ülkemize muhtemel yansımaları Türkiye’nin sağlık turizmi alanında gelişmesinin önünde bir tehdit unsurudur (Barca vd., 2013).
  • Sağlık turizmi alanında Türkiye’nin rakibi oldukça fazladır. Çeşitli Avrupa Birliği ülkeleri, Doğu ve Uzak Doğu ülkeleri, İsrail, Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri bu rekabet pazarının içerisinde yer almaktadır.

 

Kaynakça

Yalçın, P. (2006). Türkiye’de Sağlık Turizminde Altyapı Oluşturulma Gereği ve Sağlık Kurumlarına Yönelik Bir Araştırma, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Yiğit, V. (2016). Kamu hastanelerinde medikal turizminin gelişimini etkileyen faktörler, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 7(15): 107-119

Aydın, G. ve Aydın, K. B. (2015). Dünyada ve Türkiye’de sağlık turizmi pazarlama uygulamaları ve karşılaştırılmalı durum analizi, Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 16: 1-21.

Barca, M., Akdeve, E. ve Balay, G. İ. (2013). Türkiye sağlık turizm sektörünün analizi ve strateji önerileri, İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(3): 64-92.

Connell, J. (2006). Medical tourism: sea, sun, sand and surgery, Tourism Management, 27(6): 1093-1100

http://www.medicalbuyer.co.in/images/reports/20170724-Medical-Tourism-DoesIndia-Have-an-Advantage-Report.pdf, (Erişim Tarihi: 5.11.2017)